OTL800

donderdag 1 januari 2015

Buis in plaats van silicium

Al weer een tijdje geleden kwam ik op de site met de "Lampizator" terecht.

Het idee in het kort: Vervang hetgeen dat in de CD-speler na de DAC komt door 2 x een buis in srpp schakeling.

Een bypass dus. Dat leek me wel wat.

Dus eerst maar eens een CD-speler opengemaakt. Daar was zat ruimte voor een kleine voedingstransformator en de beide buizen. Vervolgens een hoop geploeter om het schema vanaf de DAC opgetekend te krijgen.

Uiteindelijk 'passed' nu dit:

.... dat 'by':

En dat ziet er zo uit:

Omdat de metalen behuizing van CD-spelers niet rechtstreeks aan aarde ligt, zijn de buizen op een apart stukje metaal gemonteerd dat wel rechtstreeks aan aarde ligt. Net als de normale line-uitgang, ligt ook de in- en uitgang van de srpp-trap rechtstreeks aan 'DAC ground' en aarde.

Hou er rekening mee dat de aldus aangepaste CD-speler wat meer uitgangsspanning afgeeft dan de line-uitgang deed.

Het schema van de srpp-trap werkt voor CD-spelers met een "Voltage-Out DAC". Het is niet geschikt voor CD-spelers met "Current-Out DAC".

TQWT met Philips AD3800AM

Met een TQWT luidsprekerkast is veel uit de AD3800AM te halen. De combinatie lijkt wel voor de muziek van Dave Brubeck te zijn gemaakt.

Het gaat om de rechter (de grijze links heeft de zelfde kastmaten maar is gemaakt voor de kleinere AD3700AM):

De bouwgegevens:

Hout: MDF 18 mm

Buitenmaten in mm:

- breedte 260

- hoogte 936

- diepte 296

Afmetingen hout in mm:

- zijkanten 936 x 296

- achterkanten 936 x 220

- voorkanten 886 x 220

- binnen groot 727,5 x 220

- onderkanten 278 x 220

- bovenkanten 260 x 220

- binnen klein 28 x 220

Plaatje van tijdens het bouwen:

Echt een aanrader en makkelijk te maken, zeker als het hout voor je op maat wordt gezaagd.

Het gat voor de luidspreker is een kwestie van iets te klein uitzagen en dan met een vijl op maat krijgen. Vervolgens flink met de houtlijm in de weer. Met een vlakke ondergrond blijft het, na aandrukken en met de zijplaat + wat extra gewicht er tijdens het drogen tijdelijk bovenop, allemaal zonder problemen recht staan.

De 'kier' linksonder, waar het schuine deel begint, heb ik gedicht met satestokjes en flink wat ladingen houtlijm. Het schuin lopende deel moet aan de bovenkant precies midden tussen de voor- en achterkant uitkomen.

Dan nog een laag dempend materiaal aan de binnenkanten plakken, luidsprekers en aansluitingen er in, de zijkanten vastlijmen en klaar.

OTL Amp met E130L aangepast

De EF86's in triode-mode gaven te weinig versterking dus heb ik ze vervangen door ECC83's, parallel geschakeld.

Het aangepaste schema:

De PY81 zorgt voor een vertraagd (circa 50 seconden) opkomen van de voedingsspanning voor de ECC83's. Zonder deze maatregel zouden de ECC83's bij inschakelen zo'n 530 Volt te verwerken krijgen.

Nog wat plaatjes:

Het is wel een beetje zonde om de E130L's zo te gebruiken. Ik heb al eens de EL360 in hun plaats geprobeerd. Daartoe waren de weerstanden van 56 Ohm in het schema vervangen door weerstanden van 130 Ohm. De stroom door de buizen werd 121 mA (Vk = 15,8 V). De voedingsspanning steeg daardoor tot 310 Volt.

De EL360 (Pa + Pg2 max = 18 W) kan echter beduidend minder verstouwen dan de E130L (Pa + Pg2 max = 27,5 W). Ik overweeg daarom om de E130L's te vervangen door paartjes PL36's. Geeft wat gesleutel maar eerdere OTL versterkers met PL36's klonken erg goed.

Met de E130L's wil ik dan een bassversterker maken (4 x E130L in push-pull AB geven 120 Watt).

dinsdag 30 december 2014

In de wachtrij...

... een push-pull versterker met de CL6.

De CL6 doet het bij Va = 200 V en Vg2 = 125 V (gemeten tussen kathode en anode respectievelijk schermrooster) als volgt:

En die 1,8 % vervorming wordt tamelijk geleidelijk bereikt:

Uit: Daten und Schaltungen moderner Empfanger- und Kraftversterkerrohren, Philips, 1940

Met wat lokale en 'overall' tegenkoppeling moet daar toch een mooie versterker mee te maken zijn.

Ik heb het volgende schema gemaakt:

Een van de uitgangspunten was: Het moet met uitsluitend P-buizen.

Een ander uitgangspunt: De fazedraaier moet "split-load" zijn. Het liefst zou ik daar de CL2 (lagere anodespanning) voor gebruiken maar die heb ik nog niet weten te bemachtigen. Vandaar de hoge voedingsspanning voor de fazedraaier. Wat zorgen heb ik over de vraag hoe de CL1 zich gaat gedragen voor wat betreft de weerstand tussen kathode en gloeidraad. Ik wil de gloeidraad van de CL1 op ongeveer 150Vdc leggen maar heb daarbij rekening te houden met de maximale weerstand van 20K Ohm tussen kathode en gloeidraad. Voor het 'optillen' van de gloeispanning heb ik dus zo'n maximaal 10K Ohm. Maar liever ga ik daar ruim onder zitten, met dan wel als consequentie dat er behoorlijk wat stroom door de voor het 'optillen' benodigde spanningsdeler gaat lopen. Blijft dan toch nog afwachten of de buis niet gaat kraken...

Hoe ik de schermroosters van de CL6's ga voeden, weet ik nog niet. Met alleen stabilisatiebuizen? Of gestabiliseerde voeding (met P-buizen natuurlijk)?

De voeding wordt weer eens omvangrijker dan de 'eigenlijke' versterker.

De uitgangstransformatoren zijn voor me gemaakt door Vlaartronic. Van belang was dat de secundaire een centre-tap heeft zodat cathode-feedback kan worden toegepast.

Maar ja, in de wachtrij...

Hobbyruimte

Met de klok mee:

Nodig zijn nog een werkbank (beter voor mijn rug; nu maak ik alles geknield op de grond...) en een luisterzitje. Maar af zal het natuurlijk nooit zijn. Er is nog zo veel te bouwen!

Naschrift 3 juli 2023:

Mijn vrouw en ik zijn in september 2022 naar Ghana verhuisd. Daar heb ik een nieuwe hobbyruimte ingericht. Zie:

Nieuwe hobbyruimte in Ghanaa.html

donderdag 25 december 2014

Faylon BK30

Over deze in Belgie gemaakte gitaarversterker is weinig op internet te vinden. Ik heb de mijne een jaar of 8 geleden gekocht en er toen het schema van opgetekend.

Nog enkele foto's in geopende toestand.

Naschrift 11 juli 2015:

Op verzoek van Tim Schevernels nog enkele foto's van/rond de potmeters. De eerste foto betreft de potmeter voor het instellen van de bias van de eindbuizen. De tweede en derde foto de volume- en toonregelaars links respectievelijk rechts.

zondag 7 december 2014

Versterker 2 x (UBC81 + ECC82 dc-coupled + 2 x EL34 cfb ul pp) in aanbouw

Ik ben bezig met het maken van een versterker voor mijn mengpaneel (thuisstudio).

Enkele foto's van het werk in wording:

Voorloper van de AVO Two Panel Valve Tester

Bij het doornemen van jaargang 1937 van het blad Radio Expres stuitte ik op de volgende foto:

Blijkbaar heeft er een voorloper van de AVO Two Panel Valve Tester bestaan. De eenheid links is zo te zien vrijwel identiek aan die van de Two Panel Valve Tester maar op de eenheid rechts ontbreekt de pin-selector.

De tester wordt in het artikel waar de foto onderdeel van uit maakt, genoemd als een voorbeeld van een buizentester zonder pin-selector, met als voor de hand liggend nadeel dat de eenheid bij het uitkomen van nieuwe buistypen met afwijkende pinbelegging achterhaald raakt (of tenminste steeds meer verloopvoeten nodig maakt).

AVO heeft blijkbaar al snel ingezien dat een pin-selector de toekomst was. Deze voorloper heeft waarschijnlijk maar kort bestaan. Ik ben er in ieder geval nog nooit iets op internet over tegen gekomen.

De betreffende Radio Expres staat in de bibliotheek van het Rotterdams Radio Museum, waar ik een van de vrijwilligers ben. Het museum is zeker een bezoek waard. Bijvoorbeeld op zondag 22 maart 2015 wanneer weer een themadag met ruilbeurs wordt georganiseerd.

Voor meer informatie, waaronder contactgegevens: www.rotterdamsradiomuseum.nl

Naschrift 25 januari 2015:

Na op het Nederlands Forum voor Oude Radio's aandacht te hebben gevraagd voor mijn 'vondst', werd ik door John Hupse gewezen op een advertentie uit Wireless World van 1937, die in de schematheek van de site van de Nederlandse Vereniging voor de Historie van de Radio stond.

Bij deze nog die advertentie, waar de foto in Radio Expres duidelijk zichtbaar uit overgenomen is.

maandag 29 september 2014

Phono RIAA Voorversterker 2 x (EF86 + ECC83) + PY81 + PCL82 triode afgerond

Aanvankelijk was de versterking wat te laag, terwijl ik vanwege mijn element (Denon DL-160 moving coil met een output van 1,6 mV) juist wat extra nodig heb. Door de tegenkoppeling van de 3e naar de 2e trap te verminderen, is de versterking inmiddels ruim voldoende.

Vervolgens had ik te kampen met een behoorlijke brom. Die was er tijdens de eerste test nog niet dus het lag voor de hand om de oorzaak te zoeken in bekabeling/opstelling. Het netsnoer van de pick-up bleek te dicht bij de aansluitkabel te liggen. Toen dat was verholpen, was de brom volledig verdwenen. Heeft me wel wat verbaasd omdat ik daar nooit eerder last van heb gehad.

Aardlussen voorkom ik in de regel door slechts een onderdeel van de keten (vrijwel altijd het eerste versterkende onderdeel) via netstekker te aarden. In het geval van de phono voorversteker is dus alleen de phono-voorversteker via randaarde geaard. De daarna komende actieve crossover en de beide versterkers zijn dus niet via randaarde maar uitsluitend via de aansluitkabels en phono voorversteker geaard. Ik bereik dat door voor die onderdelen van de keten stopcontacten zonder randaarde te gebruiken. De aparte aarddraad uit mijn pick-up is met het chassis van de phono voorversterker verbonden.

De voorversterker klinkt goed. Met het oor bij de luidsprekers en met het volume flink open, is wel wat ruis te horen. Dat viel wel te verwachten met een pentode in de 1e trap. Het ruisniveau ligt echter flink onder de ruis/noise die een plaat bij afspelen produceert.

Hieronder een foto van het bouwproces van vlak voor afronding. De instelpotmeter tussen de beide buisvoeten is voor het instellen van de voedingsspanning (212 Volt). Links zie je twee LM317's met hun koeling. Die reguleren de gloeispanning van de buizen EF86 en ECC83. De trafo linksonder is voor de gloeispanning van de PCL82 en PY81. De trafo rechtsonder is voor de voedingspanning en gloeispanning van de buizen EF86 en ECC83.